UPRAWA ZIEMI & TECHNIKA SIEWNA

Lemiesze i dłuta płużne – stal borowa

Lemiesze to elementy najbardziej narażone na ścieranie w procesie orki. Nasze produkty wykonane są ze stali borowej (np. 30MnB5), która po obróbce cieplnej osiąga twardość rzędu 48-52 HRC. Dodatek boru zapewnia jednorodną strukturę materiału i wysoką udarność, co zapobiega pękaniu lemiesza przy uderzeniu w kamień. Dłuta (dzioby) montowane na czoła lemieszy przyjmują na siebie największe obciążenie punktowe i ułatwiają zagłębianie się pługa w twardą glebę.

Lemiesze dostępne są w wersjach standardowych oraz wzmocnionych (z napawaną warstwą węglików spiekanych), co wydłuża ich żywotność nawet 3-5 krotnie w glebach piaszczystych (wysokościernych). Montaż odbywa się za pomocą specjalnych śrub płużnych z łbem stożkowym i noskiem (DIN 608), klasy wytrzymałości 10.9 lub 12.9, co zapobiega ich ścinaniu.

Odkładnie i piersi pługa

Odkładnie odpowiadają za odwrócenie i pokruszenie skiby. Wykonane są ze stali trójwarstwowej (Triplex) lub stali nawęglanej, gdzie wierzchnia warstwa jest bardzo twarda (odporna na ścieranie i poślizgowa), a rdzeń pozostaje miękki i elastyczny, absorbując naprężenia. Geometria odkładni (cylindryczna, półśrubowa, śrubowa) musi być idealnie odwzorowana względem oryginału, aby zachować niskie opory orki i prawidłowe przykrycie resztek pożniwnych.

Piersi pługa, stanowiące przednią część odkładni, zużywają się najszybciej i są elementem wymiennym. Ich spasowanie z lemieszem i odkładnią musi być bezprogowe, aby zapewnić płynny przepływ gleby i minimalizować zużycie paliwa.

Talerze do bron i agregatów podorywkowych

Talerze robocze o średnicach 510 mm, 560 mm lub 610 mm wykonywane są ze stali borowej o twardości 45-48 HRC. Krawędzie tnące mogą być gładkie lub uzębione (agresywne), służące do lepszego rozcinania darni i mieszania gleby. Grubość blachy (zazwyczaj 4-6 mm) determinuje żywotność talerza.

Kluczowe dla pracy talerza jest jego łożyskowanie. Oferujemy piasty bezobsługowe z uszczelnieniem kasetowym (multi-lip seal), które chroni łożyska przed pyłem i błotem, eliminując konieczność codziennego smarowania. Kąt natarcia i kąt pochylenia talerza są parametrami konstrukcyjnymi agregatu, ale zużycie średnicy talerza powyżej 10-15% znacząco pogarsza jakość uprawy (zmniejsza prędkość obwodową i efekt cięcia).

Elementy siewne i redlice

Precyzja siewu zależy od stanu redlic. Redlice talerzowe (pojedyncze lub podwójne) w siewnikach zbożowych i punktowych muszą zachowywać ostrość, aby tworzyć rowek siewny o stałej głębokości. Zużycie talerzy redlicy powoduje spłycenie siewu i nierównomierne wschody. Nacisk redlicy (regulowany sprężyną lub hydraulicznie) może wynosić od 20 kg do nawet 120 kg w siewnikach do siewu bezpośredniego.

W siewnikach stopkowych (tradycyjnych) wymianie podlegają czubki redlic. Ważnym elementem są również kółka dogniatające i zagarniacze, które zapewniają kontakt nasion z glebą (podsiąkanie wody). Wykonane z tworzyw odpornych na ścieranie lub stali sprężynowej palce zagarniacza muszą posiadać odpowiednią sprężystość.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czym różni się lemiesz ze stali borowej od zwykłego stalowego?
Lemiesz ze stali borowej (np. B27, 30MnB5) poddany obróbce cieplnej posiada twardość rzędu 50 HRC przy zachowaniu wysokiej udarności (nie pęka). Lemiesz ze zwykłej stali węglowej (np. C45) jest albo zbyt miękki (szybko się ściera), albo po zahartowaniu zbyt kruchy (pęka na kamieniach). Żywotność lemieszy borowych jest zazwyczaj 50-100% wyższa niż standardowych zamienników.

Kiedy należy wymienić talerze w bronie talerzowej?
Talerze należy wymienić, gdy ich średnica zmniejszy się o tyle, że uniemożliwia to pracę na zadanej głębokości lub gdy krawędzie tnące utracą profil (np. zęby w talerzach uzębionych zostaną starte). Zazwyczaj ubytek średnicy o 30-50 mm jest sygnałem do wymiany. Praca na zużytych talerzach zwiększa zapotrzebowanie na moc ciągnika i pogarsza efekt mieszania gleby.

Jakim momentem dokręcać śruby płużne?
Śruby płużne (zazwyczaj M12 lub M14 w klasie 10.9 lub 12.9) należy dokręcać zgodnie z zaleceniami producenta pługa. Orientacyjnie: dla śruby M12 w klasie 10.9 moment wynosi ok. 120-130 Nm, dla M14 ok. 190-210 Nm, a dla M16 ok. 290-310 Nm. Zbyt słabe dokręcenie powoduje luzowanie się elementów i wybijanie otworów w korpusie (słupicy), co jest bardzo kosztowną awarią. Należy używać nowych śrub i nakrętek przy każdej wymianie części roboczych.

Czy warto regenerować (napawać) zużyte części do pługa?
Regeneracja poprzez napawanie elektrodami utwardzającymi (hardfacing) ma sens ekonomiczny w przypadku drogich elementów (np. dłuta, płozy) i jeśli jest wykonana profesjonalnie przed całkowitym zużyciem elementu. Napawanie na "cienką blachę" zużytego lemiesza jest ryzykowne, gdyż materiał może pęknąć obok spoiny. Współczesne zamienniki ze stali borowej są na tyle tanie i trwałe, że w przypadku standardowych lemieszy regeneracja często jest nieopłacalna czasowo.